به گزارش اقتصادآنلاین، تجارت مرزی میان ایران و افغانستان در آستانه یک چرخش استراتژیک قرار گرفته است؛ تحولی که فراتر از تسهیل مبادلات دو همسایه، ضربهای مستقیم به هژمونی دلار و سیستمهای نظارتی واسط غربی وارد خواهد کرد.
برنامه جدید تهران و کابل برای تاسیس یک پلتفرم رسمی مالی و بانکی مشترک، گامی عملی در راستای بیاثر کردن تحریمهای بانکی بینالمللی و حذف ارزهای ثالث از تراکنشهای دوجانبه است.
بنبستهای بانکی؛ محرک اصلی عبور از دلار
سالهاست که وابستگی به ارزهای واسط مانند دلار و یورو و انسداد مجاری رسمی بانکی، به عنوان بزرگترین گلوگاههای توسعه تجارت میان ایران و افغانستان شناخته میشوند.
محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، با تایید این چالشها اعلام کرده است که راهبرد میانمدت و بلندمدت دو کشور، عبور از ابتکارات موقت نظیر صرافیهای سنتی و حرکت به سمت ساختارسازی نوین مالی است.
هدف نهایی این طرح، ارتقای مدل تهاتر ارزی بر پایه «ریال-افغانی» از یک توافق سنتی و غیررسمی به یک پلتفرم رسمی بانکی است که عملاً نیاز به سیستمهای مالی تحت نظارت غرب را منتفی میسازد.
سوییچ واسط ارزی؛ اتاق پایاپای بدون حضور ارزهای ثالث
نخستین و کلیدیترین گام در این نقشه راه، ایجاد یک «مرکز پایاپای ارزی» یا «سوییچ واسط» میان دو کشور است. این مکانیزم به تجار ایرانی و افغانستانی اجازه میدهد بدون نیاز به تبدیل داراییهای خود به دلار، تراکنشهای خود را صرفاً از طریق سیستمهای تسویه داخلی انجام دهند.
حذف دلار از این چرخه نه تنها هزینههای نقل و انتقال پول را به شدت کاهش میدهد، بلکه سرعت چرخش سرمایه در مرزها را دوچندان خواهد کرد.
مکانیزم ضمانت پرداخت و اتصال بانکهای تجاری
زیرساخت کلان این پلتفرم جدید بر پایه ارتباط فنی و امن میان بانکهای تجاری دو کشور استوار است. خروجی اصلی این اتصال بانکی، تعریف مکانیزمهای «ضمانت پرداخت» خواهد بود؛ ابزاری که ریسک همیشگی انتقال ارز برای صادرکنندگان و واردکنندگان را از بین برده و فضایی امن و فرامرزی برای تبادلات بزرگ تجاری فراهم میکند.
به گفته رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، توسعه این پلتفرم با همکاری یکی از شرکتهای فناوری مطرح ایرانی هماکنون در جریان است.
از تجارت کلان تا اتصال پلتفرمهای خردهفروشی آنلاین
این ساختار جدید پولی تنها به سود بازرگانان بزرگ نخواهد بود. بخش مهمی از این برنامه، اتصال پلتفرمهای خردهفروشی آنلاین دو کشور به یکدیگر است.
این اقدام میتواند تحولی جدی برای کسبوکارهای خانگی، غیررسمی و بنگاههای کوچک و متوسط (SMEs) که سهم عمدهای در اشتغالزایی ایران و افغانستان دارند، ایجاد کند و بازارهای جدیدی را بدون دغدغههای مرسوم ارزی به روی آنها بگشاید.
چشمانداز صدور خدمات اقتصاد دیجیتال به افغانستان
گذار به سمت فناوریهای نوین مالی، محور اصلی تغییر پارادایم در روابط اقتصادی دو کشور است. اتاق مشترک ایران و افغانستان در تلاش است تا با تعریف سبدی از خدمات اقتصاد دیجیتال ایرانی در بازار افغانستان، ساختار همکاریهای سنتی را متحول کند.
رایزنیهای فشرده با نهادهای مسئول و شرکتهای شاخص فناوری آغاز شده است تا با عملیاتی شدن این پلتفرم، یک بلوک اقتصادی خرد و کلان منسجم در شرق ایران شکل بگیرد؛ مدلی که میتواند الگویی برای دور زدن سیستمهای مالی سنتی وابسته به دلار در سراسر منطقه باشد.